“Omarm hen, want we zijn allemaal gelijk”

Eind april 2026 vonden er vier trainingen “Gevangenispastoraat” plaats op vier verschillende locaties in Sulawesi. Het werd een intensieve week, mede vanwege de grote afstanden tussen de locaties. We hebben meer dan 500 kilometer afgelegd, deels door bergachtig gebied. Maar het waren tevens heel verrijkende dagen.

Training Gevangenispastoraat

• Wat is eigenlijk het verschil tussen een gewone kerkdienst en een kerkdienst in de gevangenis?
• Wat is jouw favoriete pastorale rol en waarom?
• Welk mensbeeld gebruik je en waarom?

Zo maar wat vragen die gesteld werden tijdens de trainingen voor predikanten, pastores en gemeenteleden die actief zijn in het gevangeniswerk. De deelnemers aan de training gaan een paar keer per jaar, maandelijks of soms wekelijks naar een gevangenis in de buurt om kerkdiensten te organiseren voor christelijke gevangenen.

Samenwerken

Aanleiding tot de trainingen was een verzoek vanuit de Indonesische Stichting Garam dan Terang Damai Indonesia (Zout en Licht Vrede Indonesië) aan de GZB. Uiteindelijk werd het een samenwerking tussen drie organisaties: de GZB, Stichting Zout en Licht en Stichting Epafras.

De Stichting Zout en Licht moedigt kerken aan om structureel kerkdiensten te houden in de gevangenis. De directeur, dominee Jacob, wil in zoveel mogelijk provincies afspraken maken tussen de stichting, kerken en gevangenissen, zodat de geestelijke ondersteuning voor christelijke gevangenen zo soepel en goed mogelijk verloopt. Stichting Epafras biedt sinds 1984 geestelijke en praktische steun aan Nederlandse gevangenen in het buitenland, gedreven door de Bijbelse oproep om gevangenen te bezoeken. GZB zendingswerker dominee Laurens Jan Vogelaar en ook ikzelf zijn vrijwilliger voor Epafras en bezoeken Nederlandse gevangenen in Indonesië. Ik mocht samen met de directeur van Epafras, dominee Matthijs Geluk, de trainingen voorbereiden en uitvoeren. Laurens Jan en zijn vrouw Lourina hielpen met de vertaling voor Matthijs. Al met al een mooie oecumenische en internationale samenwerking.

Lege handen

Het eerste deel van de trainingsdag stonden we stil bij de mensbeelden die we al dan niet bewust gebruiken en de pastorale rol die we innemen in het gevangeniswerk. Een van de inzichten voor de deelnemers was dat het levensverhaal van de gevangenen er ook toe doet en niet alleen het Bijbelverhaal. Het tweede deel van de dag maakten de deelnemers kennis met een interactieve methode van Bijbellezen. Voor veel deelnemers was dit een nieuwe manier van werken. Tot nog toe organiseren ze vooral ‘mini kerkdiensten’ en wordt er weinig het gesprek aangegaan met de gevangenen. Het werd een eyeopener voor veel mensen dat we niet alleen het Woord komen brengen in de gevangenis, maar ook zelf met lege handen Gods Woord ontvangen ook via de gevangenen. Tussendoor zongen we samen liederen met bewegingen om de energie weer op te krikken en de slaperigheid te verdrijven.

Vervolg

We waren maar één dag bij elkaar en dat is natuurlijk veel te kort. Toch waren Matthijs en ik blij met hoe de interactieve trainingen verliepen. Ook de deelnemers waren over het algemeen tevreden over het leerproces samen. In het evaluatieformulier stond bij de vraag ‘Wat ga ik hierna doen?’ onder meer geschreven:

•  Omarm hen, want we zijn allemaal gelijk.
• Ik wil de Bijbelstudiemethode gaan toepassen.
• Ik wil de stof doorgeven aan mijn team.
• Een goede begeleider worden die het levensverhaal en het Woord met elkaar verbindt.

Voor ons als trainers tekenen dat de kern van de trainingen is overgekomen. Zelf heb ik ook nieuwe inspiratie opgedaan om het lokale gevangeniswerk op Sumatra weer op te pakken. Door verschillende oorzaken ligt dat stil sinds corona. Dat is nou het verrijkende van trainingen geven: je geeft niet alleen, maar ontvangt zelf ook een heleboel. Verder ben ik naar aanleiding van de training ook ons Indonesische netwerk aan het aanboren. Voor zover ik weet vinden er nog weinig trainingen op het gebied van gevangenispastoraat plaats in Indonesië. Wie weet kan de training ook op andere plekken gegeven worden.

We zijn benieuwd welk vervolg de trainingen gaan krijgen!

Henriette Nieuwenhuis, Zuid-Sumatra